Wat is een vitamine B12-tekort?

In de media verschijnen regelmatig verhalen over gezondheidsproblemen, die in verband worden gebracht met een vitamine B12-tekort. Bloedarmoede, maar ook vermoeidheid, ademhalingsproblemen en gewrichtsklachten komen voor. Het is bekend dat op lange termijn mogelijk ook aantasting van het zenuwstelsel of het geheugen kan ontstaan. Hoe herken je een vitamine B12-tekort, wat zijn de symptomen en wat kun je eraan doen?

Hoe herken je een vitamine B12-tekort?

Vitamine B12 – ook wel cobalamine genoemd – speelt een essentiële rol in je lichaam. Als er onvoldoende vitamine B12 in je lichaam aanwezig is, kunnen op den duur diverse systemen minder goed gaan werken, zoals het zenuwstelsel, immuunsysteem en de aanmaak van rode bloedcellen. Bij ouderen lijkt het een rol te spelen bij het geheugen. Symptomen als vermoeidheid, vergeetachtigheid, tintelingen en duizeligheid kunnen duiden op een mogelijk tekort.

Vitamine B12 zit vooral in dierlijke producten

Wat is vitamine B12?

Vitamine B12 is een wateroplosbare vitamine, maar slaat zich op in je lichaam, net als een vet oplosbare vitamine. Het wordt vooral in je lever opgeslagen. Je lichaam kan vitamine B12 niet zelf aanmaken, je moet het uit je voeding halen. Vitamine B12 zit hoofdzakelijk in dierlijke producten zoals vlees, eieren en zuivelproducten. Als je veganist of vegetariër bent, is het advies van de Gezondheidsraad om vitamine B12 supplementen te slikken.

Hoe neem je vitamine B12 op?

De opname is een complex proces en loopt via het maag- en darmstelsel. In de maag koppelt maagzuur vitamine B12 los uit voeding. Ook produceert de maag het stofje intrinsieke factor. De intrinsieke factor koppelt aan vitamine B12, waardoor vitamine B12 opgenomen kan worden in het lichaam. Voldoende maagzuurproductie en goede werking van de darmen zijn belangrijk voor het binnenkrijgen van vitamine B12.

Hoe kan een vitamine B12-tekort ontstaan?

Als het proces in het maag- darmstelsel ergens niet goed functioneert kan op termijn de voorraad vitamine B12 in je lichaam opraken en kunnen klachten ontstaan. Het kan jaren duren voordat de voorraad in je lichaam (sluipend) opraakt. Waardoor kan de vitamine B12 opname verminderen en een mogelijk vitamine B12- tekort ontstaan?

  • Als je een vegetarisch of veganistisch dieet volgt
  • Door vermindering of verandering van de maagzuurproductie, bijvoorbeeld door gebruik van medicijnen die maagzuur remmen of binden, zoals maagzuurremmers
  • Naarmate je ouder wordt, door afname van de productie van maagzuur
  • Door gebruik van bepaalde medicijnen, zoals metformine voor diabetici
  • Door een maagverkleining, ofwel een gastric bypass
  • Door niet goed (meer) functionerende werking van de darmen als gevolg van (chronische) maag- en/of darminfecties of daaraan gerelateerde aandoeningen
  • Door een niet goed functionerende of verwijderde laatste deel van de dunne darm

Verhoogde kans op vitamine B12-tekort

Naar schatting heeft 4% van de vrouwen tussen 40 en 59 jaar een vitamine B12-tekort en ook ouderen hebben een verhoogd risico. Maar het kan ook bij jonge mensen voorkomen. De B12 kliniek meldt: ‘uit eigen onderzoek schatten wij dat ongeveer 5 tot 7% van de Nederlandse bevolking last heeft, of kan hebben, van symptomatisch B12 tekort zonder dat duidelijk is wat er hand is’.

Hoe kun je een vitamine B12-tekort oplossen?

Door onvoldoende vitamine B12 kunnen systemen in je lichaam minder goed gaan werken. Mocht je last hebben van bepaalde symptomen die hierboven staan beschreven, dan is het advies om een afspraak te maken bij de huisarts. Omdat slechts 3 procent van je totale vitamine B12 in je bloed voorkomt, zegt een bloedtest niet alles en wordt ook gekeken naar je symptomen. Indien de bloedtest geen afwijkingen laat zien, dan kan een methylmalonzuur test meer duidelijk maken. Dit zuur is meestal verhoogd bij een B12-tekort. Om een tekort op te heffen kan vitamine B12 worden geslikt of geïnjecteerd.

Vitamine B12 slikken of injectie?

Als de productie van de intrinsieke factor door de maag weinig tot niet plaatsvindt, wordt vitamine B12 vaak direct in het bloed gebracht door een injectie. Het kan zijn dat injecties levenslang moeten worden gebruikt. Als er wel voldoende intrinsieke factor door het maagslijmvlies wordt aangemaakt, dan kan extra inname van vitamine B12 met pilletje, al dan niet een hoge dosering, afdoende zijn. Soms kan na injecties worden overgaan op voedingssupplementen met extra vitamine B12 om de hoeveelheid in het bloed stabiel te houden.

Dosering vitamine B12

De ADH – ofwel de aanbevolen dagdosering voor vitamine B12 – is 2,8 microgram voor volwassenen Bij zwangerschap kan extra vitamine B12 nodig zijn, omdat vitamine B12 de werking van foliumzuur (vitamine B11) ondersteunt, wat weer van belang is voor de aanleg van het zenuwstelsel van de ongeboren baby. Er zijn geen ongewenste effecten bij hoge doseringen bekend. Mocht een vitamine B12- tekort zijn vastgesteld, dan kan je arts je het beste informeren over welke behandeling het meest geschikt is voor jou en welke hoeveelheid je moet nemen. Dan is het raadzaam om regelmatig het vitamine B12-gehalte in het bloed te laten controleren.

Meer informatie over een vitamine B12-tekort

Persoonlijke verhalen en informatie over een vitamine B12-tekort vind je bij de Stichting Vitamine B12-tekort. In 2017 is de B12 kliniek – een medisch-specialistisch kennisinstituut en behandelcentrum-geopend.

Bronnen: Voedingscentrum, Maag Lever Darm Stichting, Stichting B12 tekort, B12 kliniek